İçeriğe geç

KKTC'de otizm tanısı nereden alınır?

Çocuğunuzda otizm olabileceğinden kaygılanıyorsanız: kime gidilir, nasıl hazırlanılır, tanıdan sonra ne olur.

Son güncelleme: · Hazırlayan: KKTC Özel Eğitim, Girne

Kısa cevap

KKTC'de otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı, çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı tarafından klinik gözlem ve gelişimsel değerlendirme sonucunda konur. Devlette çocuk psikiyatrisi hizmeti Lefkoşa'da verilir; ailelerin ilk adresi Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi'ndeki Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniği ile Gelişimsel Pediatri Polikliniği'dir. Özel eğitim merkezleri eğitim ve terapi desteği verir, ancak tıbbi tanı koyamaz. Girne ve diğer ilçelerdeki aileler çocuk doktorlarından sevk alabilir; özel ve üniversite hastanelerindeki çocuk psikiyatristleri de değerlendirme yapar.

Nereye başvurulur?

  • Çocuk doktoru (aile hekimi ya da pediatrist): İlk görüşme ve yönlendirme için en kolay adım. İşitme testi gibi diğer olası nedenleri de dışlar.
  • Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniği (Lefkoşa): 2016'da açılmıştır; çocukların görüşme ve gözlemle değerlendirildiği devlet polikliniğidir.
  • Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi, Gelişimsel Pediatri Polikliniği (Lefkoşa): 2019'dan beri gelişim alanlarının tamamını değerlendirir; konuşma gecikmesi gibi şikâyetlerin altında yatan nedenleri araştırır. Aileler doğrudan başvurabilir, diğer hekimler de yönlendirebilir.
  • Barış Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi (Lefkoşa): Devletin ruh sağlığı hastanesidir; çocuklara yönelik hizmet ve randevu durumu için önceden arayarak bilgi alın.
  • Özel ve üniversite hastaneleri: Lefkoşa, Girne ve Gazimağusa'daki hastanelerde çalışan çocuk psikiyatristleri de değerlendirme yapar.

Girne'de devlet bünyesinde ayrı bir çocuk psikiyatrisi polikliniği bulunmadığından Girne'deki aileler genellikle Lefkoşa'ya yönlendirilir. Randevu, ücret ve sevk koşulları değişebildiği için başvurmadan önce hastaneyi arayıp bilgi almanızı öneririz.

Hangi işaretler bir uzmana gitmek için yeterli?

Tek bir işaret otizm anlamına gelmez; ama aşağıdakilerden birkaçını fark ediyorsanız beklemeden bir uzmana danışın:

  • Adına seslenildiğinde çoğu zaman dönmemek
  • Göz temasının az olması, ilgisini çeken şeyi parmakla göstermemek
  • Yaşıtlarına göre geç konuşmak ya da öğrendiği kelimeleri kaybetmek
  • El çırpma, sallanma, nesneleri dizme gibi tekrarlayan davranışlar
  • Değişikliğe çok güçlü tepki vermek, seslere ve dokunuşa aşırı duyarlılık
  • Hayali oyun oynamamak, başka çocuklarla etkileşime az ilgi

Belirtiler çoğu zaman 12-24 ay arasında fark edilir. Daha ayrıntılı bilgi için otizm spektrum desteği sayfamıza bakabilirsiniz.

Randevuya nasıl hazırlanılır?

  1. Gözlem notu yazın: Ne zaman, nerede, ne yaptığını kısa cümlelerle not edin.
  2. Video çekin: Oyun, yemek, adına seslenme gibi anlarda 1-2 dakikalık videolar hekime çok yardımcı olur.
  3. Belgeleri toplayın: Sağlık ve aşı kartı, önceki raporlar, işitme testi sonucu.
  4. Sorularınızı yazın: Muayenede unutmamak için aklınızdaki soruları önceden listeleyin.

Tanı süreci nasıl ilerler?

Tanı tek bir testle konmaz. Hekim aileyle ayrıntılı görüşür, çocuğu oyun içinde gözlemler, gelişim öyküsünü inceler ve gerekirse işitme testi, gelişim değerlendirmesi gibi ek incelemeler ister. Süreç birkaç görüşme sürebilir. Bu sırada çocuğunuzun ihtiyaçları için eğitime başlamak mümkündür.

Tanıdan sonra ne olur?

  • Eğitsel değerlendirme ve program: Özel eğitim merkezinde çocuğun güçlü yanları ve ihtiyaçları belirlenir, ölçülebilir hedefler içeren bireysel program hazırlanır.
  • Bireysel özel eğitim ve terapi: Haftalık bireysel özel eğitim, gerekiyorsa dil ve konuşma terapisi.
  • Okul: Okulun rehberlik servisiyle kaynaştırma, kaynak oda ve bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) konuşulur. Haklar ve okullar için KKTC özel eğitim rehberimize bakın.
  • Aile rehberliği: Evde uygulanacak öneriler eğitimin etkisini artırır.
  • Sağlık kurulu raporu ve haklar: Devletin sağladığı destek ve sosyal haklardan yararlanmak için genellikle devlet hastanesinden sağlık kurulu raporu istenir. Hangi belgenin gerektiğini hastaneden ve Sosyal Hizmetler Dairesi'nden öğrenin.
  • Aile dayanışması: Kıbrıs Otizm Derneği ve KKTC Otizm Derneği ailelere bilgi, destek grubu ve hak savunuculuğu konusunda yardımcı olur.
  • Gençlik ve yetişkinlik: KKTC'nin ilk otizm merkezi olan Mehmet ve Nazife Taşker Otizm Merkezi, Sosyal Hizmetler Dairesi'ne bağlı olarak otizmli gençlerin ve yetişkinlerin bağımsız yaşam becerilerine odaklanır.

Sık sorulan sorular

Girne'de otizm tanısı alabileceğimiz bir devlet hastanesi var mı?

KKTC'de devlet bünyesindeki çocuk ve ergen psikiyatrisi hizmeti Lefkoşa'da verilir. Girne'deki aileler çocuk doktorlarından sevk alarak Lefkoşa'daki Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi'nin Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniği'ne ya da Gelişimsel Pediatri Polikliniği'ne başvurabilir. Girne'deki özel hastanelerde çalışan çocuk psikiyatristleri de değerlendirme yapabilir.

Otizm tanısından sonra devlet desteği ve haklar için ne yapmak gerekir?

Tanıdan sonra devletin sağladığı destek ve sosyal haklardan yararlanmak için genellikle devlet hastanesinden sağlık kurulu raporu alınması gerekir. Ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı Sosyal Hizmetler Dairesi'nin ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın belirlediği başvuru yolları izlenir. Güncel belge listesini bu kurumlardan öğrenmek en doğrusudur.

KKTC'de otizm tanısı nereden alınır?

KKTC'de otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısını çocuk psikiyatristi koyar. Devlette ilk adres Lefkoşa'daki Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi'nin Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Polikliniği ve Gelişimsel Pediatri Polikliniği'dir; çocuk doktorunuz sizi buraya yönlendirebilir, gelişimsel pediatriye aileler doğrudan da başvurabilir. Özel hastanelerdeki ve üniversite hastanelerindeki çocuk psikiyatristleri de tanı koyabilir.

Otizm tanısını özel eğitim merkezi koyabilir mi?

Hayır. Özel eğitim merkezleri ve öğretmenler tanı koymaz. Merkezler eğitsel değerlendirme yapar: çocuğun dil, iletişim, sosyal, bilişsel ve öz bakım becerilerini ölçüp eğitim programını buna göre hazırlar. Tanı için mutlaka bir hekime başvurulmalıdır.

Otizm kaç yaşında anlaşılır?

Belirtiler çoğu zaman 12-24 ay arasında fark edilmeye başlar; bazı çocuklarda daha erken ya da daha geç görülebilir. 18-24 ay civarındaki gelişim kontrollerinde tarama yapılması önerilir. Erken fark etmek, erken eğitime başlamayı sağladığı için çok önemlidir.

Tanı için randevuya giderken ne götürmeliyim?

Çocuğunuzun aşı ve sağlık kartını, varsa önceki doktor raporlarını, işitme testi sonucunu, gözlemlerinizi tarihleriyle yazdığınız bir notu ve evde çekilmiş kısa videoları götürün. Videolar, hekimin muayenede göremediği davranışları görmesini sağlar.

Tanıyı beklerken eğitime başlayabilir miyim?

Evet. Tanı süreci haftalar sürebilir; bu sürede bir özel eğitim merkezinde eğitsel değerlendirme yaptırıp konuşma, iletişim ve oyun becerilerine yönelik bireysel çalışmaya başlamak mümkündür. Erken başlanan eğitim, tanının netleşmesini beklemekten daha değerlidir.

Otizm tanısından sonra ne yapılır?

Tanıdan sonra çocuğa özel bir eğitim programı hazırlanır, haftalık bireysel özel eğitim ve gerekiyorsa dil ve konuşma terapisi başlar. Okul çağındaysa okulun rehberlik servisiyle kaynaştırma, kaynak oda ve bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) konuşulur. Aile rehberliği, evde uygulanacak öneriler için önemlidir.

Girne'de otizm için nereye başvurabilirim?

Tanı için çocuk doktorunuz sizi çocuk psikiyatrisine yönlendirir. Eğitim için Girne'de Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Girne Özel Eğitim ve İş Eğitim Okulu ve özel eğitim merkezleri vardır. KKTC Özel Eğitim, Girne'de otizm spektrum desteği, bireysel özel eğitim, dil ve konuşma terapisi ve aile rehberliği sunar.

Kaynaklar

  • Kıbrıs Postası, "Lefkoşa Devlet Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği hizmete girdi", 7 Haziran 2016.
  • KKTC Sağlık Bakanlığı, "Dr. Burhan Nalbantoğlu Hastanesi'nde Gelişimsel Pediatri Polikliniği devrede", Şubat 2019.
  • KKTC Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, "KKTC'nin ilk otizm merkezi hizmete açıldı", 2026.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; teşhis yerine geçmez. Çocuğunuzun gelişimiyle ilgili kaygılarınız için bir hekime başvurun. Hatalı ya da eskimiş bir bilgi görürseniz bize yazın.

Eğitsel değerlendirme için randevu al